Dizi sektörünün bugünü ve geleceği üzerine
Türk televizyon sektöründe uzun yıllardır görev alan yapımcı Ali Leskay, dizi sürelerinden set koşullarına, özgün hikâye üretiminden yapay zekânın sektöre etkilerine kadar birçok başlıkta değerlendirmelerde bulundu. Sektörün geleceğine ilişkin değerlendirmelerinde bazı risklerin yapımcıların kararlarını doğrudan etkilediğine dikkat çeken Ali Leskay, yapay zekânın istihdam üzerindeki olası sonuçlarına da işaret etti.
Ekonomik riskler özgün içerik üretimini etkiliyor
Türk dizi sektöründe özgün hikâyelerin yeterince üretilmediğine yönelik eleştirileri değerlendiren yapımcı Ali Leskay, günümüzde yapımcıların geçmişe kıyasla daha büyük ekonomik risklerle karşı karşıya kaldığını ifade etti.Özellikle ilk bölümlerin hazırlanmasında zaman ve maliyet ihtiyacının artmasının yapımcıların üstlendiği riski büyüttüğünü belirten Leskay, ilk bölümlerde karakterlerin ve çekim düzeninin oluşturulmasının daha fazla zaman gerektirdiğini bunun da giderleri arttırdığına dikkat çekerek ilerleyen bölümlerde ise ekiplerin çalışma hızının arttığını belirtti.
Dizilerin yayından erken kaldırılması durumunda yapımcıların ciddi kayıplar yaşayabildiğini belirten Leskay, günümüzde bir projeye başlanırken 50-60 milyon lira civarında bir ekonomik riskin söz konusu olabildiğini ifade etti. Bu koşulların yapımcıları daha önce başarı kazanmış içeriklere yönelttiğini dile getiren Leskay, sektördeki yaklaşımı şu sözlerle özetledi:
— “Kimse trendsetter olma sevdasına düşmüyor, onun yerine trendliner oluyor.”
Reytingleri düşen dizilerde kanal ve yapım şirketi arasındaki görüşmelerin genellikle senaryo üzerinden yürütüldüğünü belirten Ali Leskay, izleyicinin ilgisini kaybettiği düşünülen bölümlerin yeniden ele alındığını söyledi.
— “İlk yönetilen şey senaryo oluyor. Çalışmadığını düşündükleri yerleri ifade ediyorlar, onlar üzerine düzenlemelere gidiliyor.”
Leskay, bazı durumlarda hikâyeye yeni karakterlerin eklenebildiğini ve bu tür değişikliklerin dizinin anlatımında önemli dönüşümlere yol açabildiğini de sözlerine ekledi.
Yapay zekâ sektörde istihdam tartışmasını gündeme getiriyor
Yapay zekânın televizyon ve sinema sektöründe kullanımının yaygınlaşmasını değerlendiren Leskay, teknolojinin çekim süreçlerini kolaylaştırırken bazı meslek gruplarının geleceğini de etkileyebileceğini belirtti.
Geçmişte araç patlaması veya bir aracın nehre uçması gibi sahnelerin çeşitli güvenlik önlemleri ve yüksek maliyetlerle çekildiğini hatırlatan Leskay, bu tür görüntülerin artık masa başında hazırlanabildiğini ifade etti. Yapay zekânın sağladığı kolaylıkların üretim biçimini değiştirdiğini belirten Leskay, asıl tartışılması gereken konunun istihdam olduğunu vurguladı.
— “Yapay zekânın dokunacağı tek şey istihdam.”
Yapay zekânın bir yardımcı olarak kullanılmasının önemli avantajlar sunduğunu belirten Leskay, teknolojinin çalışanların görevlerini devralması durumunda aynı avantajların istihdam açısından bir tehdide dönüşebileceğini dile getirdi.
— “Onu asistan gibi kullandığın sürece muazzam ama bir gün senin gelip işini alırsa artık çokta muazzam olmayabilir.”
Yapay zekânın yalnızca görsel efektlerle sınırlı kalmayarak senaryo yazımı, yönetmenlik ve oyuncu üretimi gibi alanlarda da kullanılabileceğine değinen Leskay, bu gelişmelerin sektördeki meslek tanımlarını değiştirebileceğini söyledi.
Yapay zekanın dizi ve filmlerde kullanımına yönelik bazı uluslararası alanlarda sınırlamalar getirilmeye çalışıldığını da aktaran Leskay, oyuncuların yaşlandırılması veya gençleştirilmesi gibi işlemlerin yapay zekâyla gerçekleştirilmesinin makyaj sanatçıları gibi meslek gruplarını etkileyebileceğini bu nedenle de bazı yapay zekâ kullanımınlarına sınır getirilmesinin ve çalışanların korunmasının gündeme geldiğini ifade etti.
Türk dizilerinin uzunluğunu ne belirliyor?
Türkiye’de televizyon dizilerinin iki saati aşan bölüm sürelerini değerlendiren Leskay, bu durumun hem izleyici alışkanlıkları hem de ekonomik rekabetle ilişkili olduğunu belirtti. Avrupa ve Amerika’daki izleme alışkanlıklarıyla Türkiye’deki tüketim biçimini karşılaştıran Leskay, Türkiye’de televizyonun çoğu zaman başka faaliyetlerle birlikte takip edildiğine dikkat çekti.
İzleyicilerin televizyon karşısında geçirdikleri süre boyunca farklı işlerle ilgilenebildiklerini ve bu alışkanlığın içeriklerin hazırlanma biçimini etkileyebildiğini ifade eden Leskay, uzun yıllara dayanan televizyon izleme alışkanlığının da bu süreçte rol oynadığını söyledi.
— “Bizdeki tüketim eğilimi daha çok televizyonun kapanmasının koşulunun izleyicinin uykusunun gelmesi gibi bir durum.”
Dizi sürelerinin uzamasında kanallar arasındaki reyting rekabetinin de etkili olduğunu belirten Leskay, farklı yayın saatlerinin izleyici hareketlerini değiştirebildiğini ifade etti. Bir kanaldaki dizinin sona ermesinin ardından yayını devam eden başka bir dizinin izlenme oranlarının artabildiğini belirten Leskay, bu durumun yayın süreleri üzerinde rekabet yarattığını dile getirdi.
Uzun çekim süreleri set çalışanlarını nasıl etkiliyor?
Dizilerin uzun bölüm sürelerinin set çalışanlarının koşullarını doğrudan etkilediğini belirten Leskay, çalışma temposunun zorlayıcı olmasına rağmen geçmiş yıllara kıyasla bazı iyileşmeler yaşandığını ifade etti. Özellikle son yıllarda sendikaların daha etkin hâle gelmesinin çalışan hakları ve çalışma düzenlemeleri açısından etkili olduğunu söyledi.
Yaklaşık 140 dakikalık bir dizi bölümü için 110-120 sayfa civarında senaryo hazırlanabildiğini belirten Leskay, bu hacimdeki bir içeriğin kısa sürede çekilmesinin yoğun bir çalışma temposu gerektirdiğine dikkat çekti. Türkiye’de bu süreci yönetmek amacıyla iki ayrı çekim ekibiyle çalışılabildiğini aktaran Leskay, ekiplerin günlük çekim miktarının sahnelerin zorluğuna göre değiştiğini ifade etti.
Genç izleyicilere yönelik projeler yapılıyor mu?
Dijital platformların Türk dizilerine yeni izleyicilere ulaşma imkânı sunduğunu belirten Leskay, gençlere yönelik içerik üretme isteğinin sektör gündeminde yer aldığını ancak projelerin hayata geçirilmesinde platformların yayın politikalarının belirleyici olduğunu söyledi.
Platform yöneticileriyle yapılan görüşmelerde genç izleyicilere yönelik projelerin talep edildiğini aktaran Leskay, uygulamada ise içerik tercihlerinin kurumların kendi stratejileri doğrultusunda şekillendiğine dikkat çekti.
— “Platformların hepsinin kendi kurumsal politikaları var, belirledikleri çizgiler var. Yapımcılar da buna hizmet eden hikâyeler ve kastları bir araya getirdiğinde bu platformlarla çalışabiliyor.”
Dijital platformların izleyici davranışlarına ilişkin ayrıntılı verilere sahip olmasının içerik üretimini etkilediğini ifade eden Leskay, izleyicilerin bir diziyi hangi sahnede izlemeyi bıraktığının dahi ölçülebilmesi gibi verilerin senaryo üzerinde değişiklik yapılmasına imkân tanıyabildiğini ve içerik üretiminin giderek daha fazla izleyici verileri doğrultusunda şekillenebileceğini dile getirdi.
Türk dizileri uluslararası pazarda ilgi görüyor
Türk dizilerinin, uluslararası pazardaki konumunu değerlendiren Leskay, geçmişte Türkiye’de Arjantin ve Brezilya yapımlarının ilgi gördüğünü, günümüzde ise Türk dizilerinin Orta Doğu ve Güney Amerika, İtalya gibi bölgelerde izlendiğini belirterek, uluslararası pazara yönelik üretimde niteliğin önemini koruduğunu söyledi.
Bir dönem çok sayıda yapımın yurt dışına satılmasına odaklanıldığını belirten Leskay, her içeriğin aynı ölçüde izleyici de karşılık bulamayacağına dikkat çekti.
Leskay, Türkiye’de 13 bölümü aşan dizilerin yurt dışına satılabildiğine ilişkin sektörde olan genel bir durumu da dile getirdi.
“Hatırla Sevgili” kariyerinde özel bir yere sahip
Meslek hayatında dönüm noktası olarak gördüğü projelerden söz eden Leskay, Hatırla Sevgili dizisinin kendisi için ayrı bir yere sahip olduğunu ifade etti.
Leskay, hayata geçirmek istediği projeler arasında ise İstanbul’un 1930’lu ve 1980’li yıllarında geçen bir aile hikâyesinin bulunduğunu da belirtti. Dönemin Beyoğlu’nu ve Çiçek Pasajı gibi mekânları yeniden oluşturmanın yüksek maliyetler gerektirdiğini ifade eden Leskay, yapay zekânın gelişmesiyle bu tür projelerin üretim olanaklarının yeniden değerlendirilebileceğini söyledi.
“Kiralık Aşk”ı diğer romantik komedilerden ayıran neydi?
Kiralık Aşk dizisinin başarısını değerlendiren Leskay, projenin romantik komedi türünün ilgi çektiği bir dönemde yayınlanmasının ve oyuncu seçiminin önemli olduğunu belirtti. Özellikle başrol oyuncuları arasındaki uyumun izleyiciyle güçlü bir bağ kurulmasına katkı sağladığını ifade etti.
Romantik komedilerde sık kullanılan anlatı kalıplarına ilişkin değerlendirmesinde ise Leskay, klişelerin tek başına olumsuz bir unsur olarak görülmemesi gerektiğini vurguladı.
— “Klişe zaten kötü bir şey değildir, kötü olsaydı kendini tekrar etmezdi. Fakat yapılması gereken şey bu klişeyi modern zamanın ruhuna ve modern zamanın soslarına bulamak.”
Leskay, tanıdık hikâyelerin günümüzün beklentilerine uygun biçimde yeniden yorumlanmasının önemine dikkat çekti.
Sosyal medya oyunculara yeni fırsatlar sunuyor
Sektöre yeni katılan oyuncuların görünürlüğünü değerlendiren Leskay, yeteneğin belirli bir döneme bağlı olmadığını, ancak oyuncuların kendilerini tanıtma yollarının değiştiğini belirtti. Geçmişte dergi yarışmalarının oyuncu adaylarına fırsat sunduğunu hatırlatan Leskay, günümüzde sosyal medyanın benzer bir görünürlük alanı oluşturduğunu ifade etti.
— “Eskiden Ses dergisi yarışma yapardı, şimdi Instagram var. İnsanlar kendilerini ifade edebiliyor, on binlerce seçenek var.”
Sosyal medya sayesinde oyuncu adaylarının daha geniş kitlelere ulaşabildiğini belirten Leskay, bir oyuncunun kariyerinde ilerlemesinde seyirciyle kurduğu ilişkinin belirleyici olduğunu söyledi. Görünürlük kazanmanın tek başına yeterli olmadığını ifade eden Leskay, izleyicinin ilgisinin oyuncuların kariyerinde önemli bir rol oynadığını dile getirdi.